Ο καλύτερος δάσκαλος είναι η φύση

μιλώντας για πετρώματα

Την Πέμπτη 2 Απριλίου οι τάξεις Δ',Ε' και Στ' του σχολείου μας περπάτησαν  στο βυζαντινό δρόμο. Δεν ήταν η πρώτη φορά. Ήταν η πρώτη φορά όμως που ήταν μαζί μας ο Χρίστος Γεωργούσης, εκπαιδευτικός, από τις Λεύκες.

Μας μίλησε για όλα.

Για το παριανό μάρμαρο, για  το σχιστόλιθο και για ηφαιστειογενή πετρώματα - την ελαφρόπετρα.

Για τα λουλούδια και τις ονομασίες τους. Για τα πουλιά.

 βερόνικα

Για τις πανύψηλες λεύκες που  έδωσαν το όνομά τους στο χωριό.

  Για τον τρόπο ζωής και για τις παλιές συνήθειες .

Για την ποίηση - για το Γιώργο Σεφέρη και τον Οδυσσέα Ελύτη.

Γλώσσα, Γεωλογία, Ιστορία, Μελέτη Περιβάλλοντος, λαογραφία, μουσική. Μια προσέγγιση διαθεματική.

Η φύση,  το καλύτερο σχολείο.                   

Μας έστειλε και ένα κείμενο που αναφέρει όσα είδαμε κι ακούσαμε.

Τον ευχαριστούμε για όλα. 

 στον χείμαρρο  με  τις λεύκες

              Στον Κακό ποταμό

 βολβός

Ξεναγήσαμε χτες τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Κώστου-Λευκών μαζί με τους δασκάλους τους στα πρώτα 400 μέτρα του λεγόμενου Βυζαντινού δρόμου. Περάσαμε απ’ το χείμαρρο (Κακός ποταμός) των Λευκών κάτω απ’ την Αγία Τριάδα στα νότια και ανατολικά. Σε όλη τη διαδρομή ακούγαμε τα νερά του χειμάρρου να μας λένε ότι έβρεξε φέτος αρκετά και θα πάνε καλά οι σοδειές. Ο χείμαρρος μετά από διαδρομή μερικών χιλιομέτρων καταλήγει στον Χοιρόλακα και από εκεί στα δέλτα του Μώλου, αυτής της μεγάλης παραλίας με τους πολλούς υγρότοπους και τα πουλιά που καταφθάνουν από τον Απρίλιο και μετά (χαλκόκοτες, καλαμοκανάδες, ερωδιοί). Στην αρχή του μονοπατιού, μόλις έξω από το χωριό στη θέση που λέγεται Παλιόστερνα, υπάρχει ένα πλάτωμα, όπου παίζαμε παιδιά σβούρες και δεκάρες και άλλα παιχνίδια κατά τη δεκαετία του 1950. Εκεί αναπτύσσεται μικρός καταρράχτης με τη δική του μουσική. Στις όχθες του χειμάρρου χαρήκαμε τα πανύψηλα δένδρα που αγαπούν τα ποτάμια, τις λεύκες, οι οποίες έδωσαν το όνομά τους στο χωριό. Τα κτίσματα ανήκουν στα παλιά πλυσταριά των Λευκών. Ρούχα έπλεναν επίσης οι γυναίκες και σε ένα σημείο του ποταμού, τα κοπάναγαν με ξύλινο

πικραλίδα

κόπανο «γκαπ-γκουπ» και ακούγονταν οι κρότοι αυτοί μαζί με τις  φωνές τους και το θόρυβο απ’ τον καταρράχτη.  Η διαδρομή δεν ήταν εύκολη γιατί το μονοπάτι (παλιός δρόμος που κατέληγε στο Δραγουλά) σε όλη την πορεία είχε νερά απ’ τις τελευταίες βροχές. Πολλά ήταν τα αγριολούλουδα που βρήκαμε ανθισμένα. Ανάμεσά τους οι άσπρες και μωβ ίριδες (νερόκρινοι), άγριες ορχιδέες, γεράνια, μολόχες, ο ασπάλαθος με τ’ αγκάθια του, το φασκόμηλο και μια δάφνη που έγινε γιγάντιο δένδρο. Βρήκαμε πολλές κίτρινες βελούδινες νεραγκούλες και πολλά είδη πικραλίδων. Το χελωνόχορτο στους τοίχους, άγρια γεράνια, μολόχες και το αγριόπρασσο. Επίσης το βολβό με τα βαθιά μπλε λουλούδια που αλλού το λένε σταφύλι του κούκου. Οι μαθητές (Δ, Ε και Στ τάξη) είχαν τις φωτογραφίες των λουλουδιών σε τετράδια και ζητούσαν επαλήθευση στη φύση. Καλό αυτό, γιατί στην πράξη κατανοούν τη διαφορά μεταξύ εικόνας και πραγματικότητας, αλλά και τη συγγένεια. Στο τέλος της εκδρομής τους ρώτησα τι ήχους άκουσαν και έλαβα απ’ τα παιδιά τις απαντήσεις:

μιλώντας για ποίηση

-Το θρόισμα του αέρα στα φύλλα

 (Τη λέξη την είπε μικρή μαθήτρια!).

-Το θόρυβο των νερών του χειμάρρου, που τον είχαμε μουσική συνοδεία σε όλη την εκδρομή.

-Τα πουλιά που μας συνόδευαν.

-Τον ήχο της καμπάνας του ρολογιού της αγίας Τριάδας.

-Των ήχο των βημάτων των παιδιών.

Ο κόκορας που ακούστηκε εκείνη τη στιγμή πρόσθεσε κι έναν άλλο ήχο.

Χρίστος Γεωργούσης

Η ανεμώνα

 Ώσπου κουδούνισαν παντού οι τσιγγάνες ανεμώνες
                                                                                         Οδ.Ελύτης

                        

Ανεμώνες ή αλλιώς  λουλούδια του ανέμου, σύμφωνα με την πεποίθηση των αρχαίων 

Ελλήνων ότι χρειάζεται ένα φύσημα του ανέμου για να ανθίσουν.Οι περισσότερο κοινές, Anemone pavonina Lam. και Anemone coronaria L.  

Ανθίζουν από το Δεκέμβριο μέχρι το Μάιο.Η A. coronaria είναι η πρόγονος όλων των καλλιεργούμενων ποικιλιών Ανεμώνας, και ένα από τα επτά είδη του γένους που υπάρχουν στην Ελλάδα.

Πολυετής πόα, με ύψος μέχρι  45 εκ. 
Έχει  μικρά φύλλα κάτω από το άνθος που διαιρούνται σε άλλα μικρότερα φύλλα. Τα άνθη, που εμφανίζονται μεμονωμένα, είναι μεγάλα και εντυπωσιακά. Το λουλούδι αποτελείται από 5-8 πεταλόμορφα μέρη με ελλειψοειδές σχήμα και ποικίλα χρώματα, ροζ, κόκκινο, πορφυρό, μωβ ή άσπρο.  Οι στήμονες είναι πολυάριθμοι, με μπλε ανθήρες, ενώ στο κέντρο τα πολυάριθμα πυκνά και λεπτά καρπόφυλλα δημιουργούν έναν κώνο. Φυτρώνει σε θαμνώνες και λιβάδια των χαμηλών υψομέτρων. Είναι μεσογειακό φυτό, που απαντάται αρκετά συχνά στην Ελλάδα.

Η  Ανεμώνα η Στεφανωτή ανθίζει μέσα στο καταχείμωνο, σε εποχή που τα άλλα αγριολούλουδα βρίσκονται ακόμη σε βαθιά χειμέρια νάρκη. Φυτρώνει σε ανοιχτά λιβάδια και ξέφωτα, εκτεθειμένη στους χειμωνιάτικους ανέμους. Γι' αυτό οι αρχαίοι πρόγονοι μας την ονόμασαν ανεμώνη. Το όνομα της διατηρήθηκε για περισσότερα από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, μέχρι τις μέρες μας, όπως και τόσες άλλες αρχαίες λέξεις και ονομασίες. Τα άνθη της, με μια μοναδική ποικιλία χρωμάτων, ξεχωρίζουν για την ομορφιά και το μέγεθος τους. Είναι εκπληκτικό να τα βλέπεις στους πιο υποβαθμισμένους από την υπερβόσκηση και τις πυρκαγιές τόπους, ανάμεσα στις πέτρες, με ελάχιστο χώμα και φυσικά χωρίς καθόλου λίπασμα, να ορθώνονται αγέρωχα αψηφώντας το χιονιά.                                                                                                                                                                  (Γ. Σφήκας 2001)

 Το όνομα του λουλουδιού συνδέεται με τον αρχαίο  μύθο του Άδωνι και της Αφροδίτης. Σύμφωνα με το μύθο ο Άδωνις βγήκε για κυνήγι στο δάσος. Εκεί ο θεός Άρης που ζήλευε τον Άδωνι, επειδή η Αφροδίτη τον παράτησε για τα μάτια του ωραίου νέου, μεταμορφώθηκε σε άγριο κάπρο, επιτέθηκε στον Άδωνι και τον σκότωσε.

Απαρηγόρητη η Αφροδίτη πήρε στην αγκαλιά της το άψυχο σώμα του αγαπημένου της και όπως λέγεται ράντισε με νέκταρ την πληγή. Τότε ξεπήδησε ένα όμορφο λουλούδι. Μόνο που η ζωή αυτού του λουλουδιού κρατάει λίγο. Όταν ο άνεμος φυσάει, κάνει τα μπουμπούκια του φυτού να ανθίσουν και ύστερα ένα άλλο ανεμοφύσημα παρασέρνει τα πέταλα μακριά. Έτσι το λουλούδι αυτό ονομάστηκε ανεμώνη ή ανεμολούλουδο επειδή ο άνεμος βοηθάει την ανθοφορία του αλλά και την παρακμή του.

Οι ανεμώνες στη λογοτεχνία

  Ἡ ἀνεμώνη

Ἕνας βράχος στὰ βουνὰ   συλλογιέται μοναχός του.Ἕνα ρυάκι, ποὺ περνᾷ,
  κάτι τραγουδάει ἐμπρός του.

Μία ἀνεμώνη, ποὺ ἀνθεῖ
  εἰς τὸν βράχο στηριγμένη,
νὰ νοήσῃ προσπαθεῖ
  τὸ τραγούδι τί σημαίνει.

Κι᾿ ὅλο σκύφτει πιὸ πολύ,
  καὶ ξεχνᾷ τὸ στήριγμά της.
Τί τραγούδι νὰ λαλῇ
  ὁ τρεχάμενος διαβάτης;

Τραγουδεῖ γιὰ μία ἀγκαλιά,
  ποὺ μὲ πόθον ἀνοιγμένη
στὴν χρυσὴν ἀκρογιαλιὰ
  μέρα νύχτα τὸν προσμένει.

-Ἄχ, κι᾿ ἂς ἤμουν, λέγ᾿, ἐγὼ
  κείνη ποὺ θὰ τ᾿ ἀγκαλιάσῃ!
Καὶ τὰ ρεῦμα τὸ γοργὸ
  σκύβ᾿ ἡ λουλουδιὰ νὰ φθάσῃ,

Μά, σὰν ἔσκυβ᾿ ἔτσι δὰ
  τὸ νερὸ μὲ τὴν ὁρμή του
τὰ φυλλάκια της μαδᾷ
  τὰ κατρακυλᾷ μαζύ του.

Τώρα στέκει μαδητή,
  στέκει στέλεχος μονάχο!
Διατί, ἄχ! διατὶ
  ξεστηρίχθηκ᾿ ἀπ᾿ τὸν βράχο!

                                 Γεώργιος Βιζυηνός

Την ανεμώνα που κάθισε στο χέρι σου
Κι έτρεμε τρεις φορές το μοβ τρεις μέρες πάνω απ’ τους καταρράχτες.
Εάν αυτά είναι αλήθεια τραγουδώ

                                               Ο.Ελύτης

Όμως απόψε, βιάζομαι απόψε,Κύριε,
να παραμερίσω όλη τη λησμονιά
και στη θέση της ν’ ακουμπήσω,
μια μικρή ανεμώνη. αμάρτησα ενώπιόν σου, ονειρεύτηκα πολύ
μια μικρή ανεμώνη. 

Έτσι ξέχασα να ζήσω.

Επίλογος (Φυσάει, Τάσος Λειβαδίτης)

Μπόρα Του Μάη

Μέσα στον Μάη αλάλαζεν ο θρίαμβος του χειμώνα
και της βροχής το σύθαμπον εβρόντα ο κεραυνός
και το χαλάζι μάραινε τη τροφαντή ανεμώνα
και τα μπουμπούκια π' άνοιγαν ματάκια προς το φως.                    
 Ρώμος Φιλύρας                       

    Ανεμώνες

Τίποτε πιο απλό απ’ το να σε μαγεύουν. Είναι από τα πιο παλιά τεχνάσματα της γης και της άνοιξης: οι ανεμώνες. 

 Είναι κατά κάποιο τρόπο αναπάντεχες. Ξεπετάγονται μεσ’ απ’ το περσινό θρόϊσμα σε παραμελημένα μέρη, όπου ποτέ δεν πέφτει το βλέμμα σου. 

Φλέγονται και αιωρούνται, πράγματι αιωρούνται, εξ αιτίας του χρώματος. 

Το έντονο μενεξεδί και μπλε χρώμα τους δεν έχει κανένα βάρος τώρα. Εδώ βασιλεύει έκσταση, αλλά χαμηλών τόνων. 

                                                               Τούμας Τρανστρέμερ

τα χειμωνιάτικα

Anemone coronaria  

Ανεμώνη η στεφανωματική 

 άγρια ανεμώνη   ανεμολούλουδο

Clematis cirrhosa L 

Κληματίς η κιρρώδης κ. αγράμπελη, αμπελίνα, αγριόκλημα, χελιδονιά

Στην Πάρο τη λένε καμπανούλα.

Narcissus tazetta 

Μανουσάκι

Ανήκει στην οικογένεια των Αμαριλλιδών (Gramineae) 

άλλες ονομασίες είναι τσαμπάκι, ζουμπούλι, μυρτολούλουδο  

   ή    χριστουγεννιάτικα

 όπως τα αποκαλούν στην Πάρο. 

η  ανθισμένη αμυγδαλιά,        

το λούπινο

 και η   ξυνήθρα  

.... με την  άνοιξη να πλησιάζει  

υ.γ. οι φωτογραφίες είναι από τον Κώστο 

κρόκος ζαφορά

κρόκος    ζαφορά   azafran  saffran     zaferano    crocus  cartwrightianus   crocus turnefortii

κρόκος του Καρτράιτ ,Άγιοι Ακίνδυνοι,Πάρος

     Στα μέσα του φθινόπωρου        ένα  μικρό άγριο κρινάκι , 
   ο  κρόκος, κάνει  την        εμφάνισή του. Ο κρόκος  ανήκει στην οικογένεια των  ιριδωδών. Πολυετές και   βολβόριζο φυτό. Ανθίζει από  τον Οκτώβριο μέχρι τον   Δεκέμβριο. Προτιμάει   παραθαλάσσιες περιοχές και   ανηφορίζει το πολύ μέχρι  τα 650 μέτρα. Έχει άνθη μοβ ή  λευκά με σκούρες ραβδώσεις,  τα οποία αποτελούνται από  έξι στήμονες, τον ύπερο και τα πέταλα. Ο ύπερος του είναι μεγάλος και χωρίζεται σε επιμήκη στίγματα, που δίνουν το σαφράν, όπως ονομάζεται παγκοσμίως, παραφθορά της αραβικής λέξης Zafaran που σημαίνει κίτρινο. Στην καρδιά του κρύβει τρεις στήμονες σε βαθύ πορτοκαλί χρώμα – το πολύτιμο μπαχαρικό κρόκος, ή σαφράν ή ζαφορά.Στη χώρα μας έχουν καταγράφει περίπου 20 είδη. Ενδημικός της Νότιας Ελλάδας με ευρεία εξάπλωση στις Κυκλάδες και στην Κρήτη, είναι δημοφιλής από την αρχαιότητα. Ανθίζει το φθινόπωρο στις νοτιότερες περιοχές και έπειτα το χειμώνα την άνοιξη και το καλοκαίρι στα πιο βόρεια και ορεινά. Οι κρόκοι που δίνουν το πολύτιμο μπαχαρικό είναι οι φθινοπωρινοί.

κρόκος ,Άγιοι Ακίνδυνοι,Πάρος

Ετυμολογικά, η ονομασία «κρόκος» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη«κροκή», το νήμα που υφαίνεται στον υφαντικό ιστό. Στη Μ. Ασία,στο Αιγαίο και στις Κυκλάδες, στα νεότερα χρόνια, ονομάστηκε ζαφορά. Ανάλογα με την χρήση του είναι άρτυμα, χρωστική ύλη που δίνει ένα λαμπερό κίτρινο χρώμα ή φάρμακο.

κροκοσυλλέκτριες,Ακρωτήρι Θήρας 

Η χρήση του κρόκου και ειδικά των στιγμάτων του άνθους, ως άρωμα, φαρμακευτικό και κίτρινο βαφικό υλικό μαρτυρείται στην τέχνη της εποχής, καθώς και σε γραπτά κείμενα Γραμμικής Β. Πράγματι υπήρξε βασικό ζωγραφικό στοιχείο σε τοιχογραφίες και αγγεία.Ως διακοσμητικό μοτίβο υπάρχει σε πολλέςς τοιχογραφίες από  τον «μινωικό» και «κυκλαδικό» πολιτισμό. Διάσημη είναι η τοιχογραφία με της κροκοσυλλέκτριες (16ος αιώνας π.Χ.) από το Ακρωτήρι της Θήρας.Στη τοιχογραφία της Σαντορίνης 4 γυναίκες με πολύχρωμες ενδυμασίες μαζεύουν κρόκους. Το φόντο είναι ένα λιβάδι με κρόκους, το τοπίο βραχώδες και οι κρόκοι παντού, ακόμα και στον αέρα, με έντονα σχεδιασμένους τους στήμονές τους. Οι ειδικοί θεωρούν ότι στην τοιχογραφία απεικονίζεται το φυτό Crocus Sativus ή το φυτό Crocus Cartwrightianus, με πιο πιθανό το Crocus Sativus το οποίο ευδοκιμεί στα νησιά των Κυκλάδων και στην ηπειρωτική Ελλάδα και ανθίζει το φθινόπωρο. 

κρόκος ,Άνδρος

Στα νησιά των Κυκλάδων, στη Σίκινο, στη Σαντορίνη, στη Φολέγανδρο, στην Αστυπάλαια, στην Ανάφη,αργά το φθινόπωρο, οι γυναίκες μαζεύουν τη ζαφορά από τους λόφους, τη στεγνώνουν στη σκιά και την κλείνουν στα βαζάκια τους. 

Κάπου-κάπου ανοίγουν και βγάζουν  μια πρέζα για να αρωματίσουντο φαγητό, για να χρωματίσουν και να νοστιμίσουν τα πασχαλινά γλυκίσματα, για το Άγιο Μύρο .

κρόκος ,Άγιοι Ακίνδυνοι,Πάρος

 Το Πάσχα είναι η γιορτή της ζαφοράς με το κατακίτρινο, το λαμπερό της χρώματα που φωτίζει τη μεγαλύτερη γιορτή - τη Λαμπρή. Ζαφοριστό ψωμί, κουλούρες, λαμπρόπιτες, παξιμαδάκια και τα καλά τα μεγάλα κουλούρια ή παξιμάδια. Αν και σήμερα σε κάποια νησιά δεν συνεχίζεται αυτή η παράδοση, η πολυτιμότητα του κρόκου, η ξεχωριστή γευστική του ταυτότητα και το φωτεινό του χρώμα του είναι πανάρχαια γνώση στην Ελλάδα. Ύλη εκλεκτή, όχι μόνο για τις “κροκατομαγειρείες”, πρόκειται για φυτό που η συλλογή του συνοδεύονταν από τελετουργίες, φορτισμένο με συμβολισμούς και μύθους για τις πολύτιμες ιδιότητές του.

Ο άγριος πρόγονος του καλλιεργήσιμου είναι ο κρόκος του Καρτράιτ (cartwrightianus). Ο άγγλος πρόξενος στην Κωνσταντινούπολη Καρτράιτ έστειλε ένα τέτοιο κρόκο από την Τήνο στον βοτανολόγο Χέρμπερτ, ο οποίος δημοσίευσε την επιστημονική του περιγραφή και για να τιμήσει τον… πρόξενο έδωσε στο φυτό τ’ όνομά του. Ο καρτραϊκός κρόκος είναι ίδιος με τον ήμερο αλλά πιο μικρός.

κρόκος του Τουρνεφόρ (turnefortii),Θαψανά, Πάρος 

Ο κρόκος του Τουρνεφόρ (turnefortii) είναι αυτός που κατ’ εξοχήν ονομάζεται ζαφορά στις Κυκλάδες. Ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του γάλλου βοτανολόγου Πιτόν ντεΤουρνεφόρ που περιέγραψε πολλά φυτά του Αιγαίου γύρω στο 1700. Ο τουρνεφόρτιος κρόκος ανθίζει από Σεπτέμβριο μέχρι Νοέμβριο σε Δωδεκάνησα, Κρήτη, Κυκλάδες και Ύδρα σε πετρώδεις τοποθεσίες, ρωγμές βράχων και φρυγανότοπους, 

από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 650 μέτρα. 

Πυκνώς φυόμενος ο κρόκος απαντά εις τας νήσους, Σύρον, Τήνον, Μύκονον, Δήλον και Ρηγείαν, ένθα συλλέγονται υπό των νησιωτών τα στίγματα των ανθέων του προς εμπορίαν» (Γεννάδιος, Λεξικόν Φυτολογικόν 1914).

κρόκος ,Άγιοι Ακίνδυνοι,Πάρος

Ο κρόκος,ακριβό μπαχαρικό, με πικρή γεύση, χρησιμοποιείται σε πολύ μικρή ποσότητα – μόλις 2-3 κλωστές ή λίγη σκόνη. Σήμερα, η βιομηχανία δεν μπορεί να αντισταθεί στην μοναδικότητα του και τον χρησιμοποιεί για το χρωμάτισμα τροφίμων και γλυκών. Η φαρμακευτική χρησιμοποιεί τις θεραπευτικές ιδιότητες του κρόκου καθώς είναι φυτό τονωτικό, αντιθρομβωτικό, αντιοξειδωτικό και αντικαρκινικό.

Η συλλογή του κρόκου είναι δύσκολη και επίπονη. Τα στίγματα αποξηραίνονται στη σκιά για να μη χαθούν τα αιθέρια έλαιά τους και η βαφή και αποθηκεύονται σε σκουρόχρωμα γυάλινα δοχεία. Ένας από τους λόγους που ο κρόκος είναι τόσο ακριβός είναι ότι για να προκύψει 1 κιλό στιγμάτων απαιτούνται 150-170.000 άνθη. Όμως, η βαφή που δίνουν είναι τόσο δυνατή που μόλις 1 γραμμάριο της χρωστικής του κρόκου αρκεί για να μετατρέψει σε κίτρινο 100 κιλά νερό! 

Στη Λογοτεχνία 

Ανδριάννα 

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα αναφέρει:

 “Ηώς μεν κροκόπεπλος εκίδνατο πάσα επ' αίαν” (Θ,1,Τ,1) 

Η κροκόπεπλος Ηώς απλώθηκε σ' όλη τη γη, ξημέρωσε δηλαδή μια καινούρια μέρα.

Ο Κώστας Βάρναλης στο ποίημα του "Οι μοιραίοι"

Ήλιε και θάλασσα γαλάζια 

και βάθος του άσωτ' ουρανού!

Ω! της αυγής κροκάτη γάζα

γαρούφαλα του δειλινού,

λάμπετε,σβήνετε μακριά μας 

χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας! 

Οι μαθητές της Στ' τάξης σκάρωσαν ένα λίμερικ με θέμα  τη ζαφορά. 

Γεωργία

Τα λίμερικ, είναι ποιήματα με πέντε στίχους , ελεύθερο θέμα και αστείο περιεχόμενο και καταγωγή από την Αγγλία. Στο βιβλίο της Γλώσσας της Στ' τάξης, περιέχονται λίμερικ του σπουδαίου Έλληνα ποιητή Γιώργου Σεφέρη.

Γεωργία

Ήταν στα Θαψανά της Πάρου μια φορά

μια γριά που βρήκε τόνους ζαφορά

Έπεσε ξαφνικά σε μια σπηλιά

Χάθηκε η ζαφορά σκοτώθηκε η γριά

Από τα Θαψανά. Πώ πώ τι συμφορά!